Periodes van langdurige stress beïnvloeden onze ‘hogere’ intellectuele functies.
Onderzoek wijst uit dat meer stress meer werkongevallen, meer pestgedrag, meer conflicten en meer productiviteitsverlies genereert.
Bij stress komt het hormoon Cortisol vrij. Bij langdurige vrijgave zorgt dit ervoor dat de Hippocampus in onze hersenen gaat krimpen. Ophalen en opslaan van informatie wordt hierdoor moeilijker.
Een stressreactie is een lichamelijke reactie van het lichaam in een poging om een oplossing te zoeken op de situatie. Het lichaam kiest 1 van de volgende reacties:
Personen gevoelig aan stress zijn vaak personen die van nature heel enthousiast, gemotiveerd,  betrokken, empathisch en loyaal zijn. Redenen te meer om vroegtijdig in te grijpen op het moment dat ze nog geen mentale afstand hebben genomen van de zaken waarop ze normaal gezien betrokken zouden zijn.

Stress en burn-out – Het begint reeds vroeger dan je denkt

Periodes van langdurige negatieve stress beïnvloeden onze ‘hogere’ intellectuele functies. We kunnen moeilijker analyseren, abstraheren, synthetiseren, creëren, memoriseren…

Dit kan verschillende gevolgen hebben zoals beslissingen die we beginnen uitstellen, verantwoordelijkheden die we plots liever vermijden, onze relaties die onder druk komen, defensiever worden of juist emotioneler…

We zijn nog aan het werk maar de negatieve stress heeft onopgemerkt reeds een grote impact.  We doen extra ons best of we worden juist cynischer en nemen afstand van het werk en de personen rond ons.

De gevolgen van dit vroege stadium worden vaak onderschat en te laat gezien.

Hoe vroeger men aandacht geeft aan de klachten, hoe sneller men de weg terug naar balans kan vinden.

Bij vroegtijdige begeleiding is er nog energie bij de persoon aanwezig die we kunnen inzetten om een vlug herstel te bevorderen.

Stress en burn-out – de impact gaat ver voorbij de persoon

Stress beïnvloedt niet alleen de persoon zelf maar heeft ook zijn impact op de collega’s en omgeving.

Onderzoeken wijzen uit dat:

  • meer stress ook meer werkongevallen betekenen
  • meer stress meer ziektekosten betekenen
  • meer stress meer professionele conflicten betekenen
  • meer stress meer productiviteitsverlies geeft
  • meer stress in minder groei resulteert
  • meer stress moeilijkere relaties geeft tussen leidinggevenden en ondergeschikten
  • meer stress meer pestgedrag op het werk uitlokt
  • meer stress meer vandalisme en diefstal op de werkvloer geeft

Stress – Altijd negatief?

Is stress altijd negatief? Zeker niet. Er is ook zoiets als positieve stress. Door stress is men creatief en gefocust, men kan topprestaties leveren. Het lichaam geeft het beste van zichzelf, het is alerter en heeft meer energie.

Zonder stress komen we nergens, we zouden niet eens opstaan!

Maar de boog kan niet altijd gespannen staan, de stress moet hanteerbaar zijn en in tijd afgebakend. De eisen aangepast en de autonomie aanwezig.

Stress – Het is een normaal overlevingsmechanisme

Ons lichaam is erop voorzien om stress te hebben. Het is een overlevingsmechanisme dat zorg draagt voor ons.

Als we honger hebben dan heeft ons lichaam stress. Hierdoor zullen we actie ondernemen en eten gaan zoeken. Als we eten hebben gevonden dan hebben we meer kans om in leven te blijven. Stress is hierbij een positief verhaal!

Als iemand je kind bedreigt dan wordt je boos!  Je hebt plots heel veel stress, waardoor je je kind kan verdedigen. Je lichaam heeft een stressreactie die nuttig is.

Echter …. Vandaag de dag hebben we veel prikkels waardoor ons lichaam een stressreactie doormaakt.

Denk maar aan : in de file staan, collega’s die niet over de brug komen, personeel dat uitvalt, klanten die niet tevreden zijn, een baas die veeleisend is of baas zijn van veeleisend personeel,  de drukte op de trein, bereikbaar moeten zijn, teveel werk hebben, geen erkenning krijgen, geen dankbaarheid krijgen ….

Neem hier nog stress bij uit de privé (het lichaam maakt geen onderscheid tussen werk en privé): ons gras die maar niet afgereden geraakt, kinderen die slecht geslapen hebben, pubers, relatieproblemen, ouders die hulpbehoevend zijn, iemand dierbaar die je hebt verloren, …

Je lichaam krijgt een hele dag allerlei stressprikkels en heeft weinig tijd om te ontladen en te rusten. Als dit een tijd doorgaat dan begint het te sputteren.

Je zou kunnen stellen dat je lichaam een normale reactie vertoont op een abnormale situatie.

Je lichaam produceert namelijk hormonen om adequaat met deze stress te kunnen omgaan, dit is een juiste lichamelijke reactie!

Maar in ons dagelijks leven kan stress chronisch geworden zijn.  De veelvuldige vrijgave van het hormoon Cortisol is toxisch voor de hippocampus in onze hersenen en zorgt ervoor dat deze gaat krimpen en niet meer optimaal functioneert.

De hippocampus is belangrijk voor het korte termijn geheugen. Het helpt mee voor het opslaan en ophalen van informatie en het oriënteren in ruimte en tijd.

Dit orgaan is nog niet ontwikkeld bij heel kleine kinderen waardoor ze weinig of geen herinneringen kunnen opslaan en is één van de eerste organen die getroffen wordt bij het begin van dementie. Hierdoor begint men dingen te vergeten, men kan zich moeilijker concentreren, is vaker afgeleid, kan zich moeilijker oriënteren, ….

Naast de belasting voor de hippocampus wordt een andere hersenstructuur onze Amygdala juist geactiveerd. Onze Amygdala staat in voor onze emoties.

Resultaat is dat onze hogere denkfuncties worden verminderd en onze gevoelens worden uitvergroot of helemaal afgevlakt. Hierdoor gaan we met minder rede en meer gevoel reageren op de situaties en mensen rond ons.

Zowel op het werk als in de privé!

Dit proces hersteld zichzelf spontaan door neurogenese (spontaan herstel van hersencellen)  als we de juiste omstandigheden creëren en de stressprikkels (h)erkennen.

Stress – Wat gebeurt er nog?

Stress is een lichamelijke reactie!  Het antwoord op een stressprikkel is een stressreactie van het lichaam in een poging om de situatie op te lossen.

Een paar voorbeelden:

  • Fight of vechten: ik word boos tegen mijn collega als hij een negatieve opmerking geeft, ik heb een kort lontje als ik  mij net zitten opjagen heb in de file, …
  • Flight of vluchten: als het me teveel wordt dan loop ik eens naar het toilet, na een lange dag heb ik een glaasje wijn nodig, ik loop weg als ik die collega zie verschijnen …
  • Fawning of onderwerpen: ik zeg altijd ja tegen mijn collega’s, ik probeer steeds mijn baas te pleasen in de hoop positieve feedback te krijgen, ik durf mijn personeel geen eigenlijke feedback te geven ..
  • Freeze of verstijven: ik verstijf helemaal als ik een negatieve opmerking krijg en zeg niets terug, ik kom niet uit mijn woorden tijdens een vergadering, …

Stress – En dan komt er een moment dat het teveel wordt

Als deze lichamelijke reacties te veel op een dag voorkomen dan komt je lichaam in de problemen en dit heeft zijn invloed op de geest. Je begrijpt niet helemaal wat er aan het gebeuren is waardoor je de neiging hebt juist harder te moeten werken, wat meer stress met zich mee brengt, meer belasting voor de hersenen, … Je zit in een vicieuze cirkel, klachten en symptomen steken de kop op.

Stress – Waarom de ene persoon wel en de andere niet?

Wanneer wordt het nu teveel? Wie is vatbaar voor stress? Waarom kan een ander hetzelfde werk doen met minder stress?

Dit heeft te maken met verschillende factoren, eigen aan de persoon en zijn context, ik noem er een paar:

  • Hoe zien de werkomstandigheden eruit?
  • Welke privéfactoren spelen een rol?
  • Welke verwachtingen heeft de persoon van zichzelf?
  • Welke verwachtingen heeft de persoon van een ander?
  • Wat verwacht de ander van de persoon?
  • Hoeveel steun heeft de persoon thuis?
  • Hoe gaat de persoon om met bepaalde situaties? Welke gedragspatronen zijn er?
  • Welke negatieve ervaringen zijn er gebeurd in het verleden en wat draagt de persoon nog steeds met zich mee?
  • Welke negatieve ervaringen zijn er gebeurd op het werk?
  • Hoeveel veerkracht heeft de persoon?
  • Hoeveel en op wat is de persoon allemaal betrokken?
  • ….

We zien dat mensen die gevoelig zijn voor overbelasting door stress vaak één of meer van de volgende bouwstenen hebben waardoor ze vaker over hun grenzen gaan.

Al deze eigenschappen zijn goede eigenschappen.  Wie wil geen betrokken loyale baas, werknemers of collega’s die hun verantwoordelijkheid nemen ?

Juist om deze eigenschappen en redenen is het zo belangrijk om vroegtijdig aandacht te geven als deze personen door teveel stress overbelast worden.

Voordat zoveel energie verloren gaat dat ze niet anders kunnen dan afstand nemen van de zaken waarop ze normaal betrokken zouden zijn !

Hoe vaker de stress en hoe groter de stressrespons, hoe meer ons lichaam van balans naar burn-out gaat.

Ons lichaam houdt de rekening bij. Als de stress blijft aanhouden kunnen we niet genoeg recupereren en gaat het steeds verder bergaf.

Stress – En wat nu?

Het lichaam laten rusten is vaak niet genoeg. Het is nodig om inzicht te krijgen in de factoren die stress uitlokken, sommige zaken te veranderen, te verwerken of aan te passen.

Het lichaam kan wel uitgerust zijn na een periode van een paar maanden maar als er niets veranderd is aan de omgeving of de persoon dan begint alles gewoon opnieuw en start men weer bovenaan.

Hoe vroeger men start met begeleiding, hoe meer energie het lichaam nog heeft. Het is een stukje ‘stilstaan’ terwijl je ook nog doorgaat.